Eksperci dla FRSE

Ponad dziesięcioletnia przerwa w intensywnej pracy z młodzieżą pozwoliła mi odpocząć, ale też sprawiła, że straciłam pewność, czy nadal umiem z młodymi współdziałać. Okazało się jednak, że jeśli spojrzymy na aktywizowanie młodzieży i budowanie jej sprawczości jak na społeczny proces, to w zasadzie od lat nic się nie zmieniło. Gdybym więc miała napisać miniporadnik dla dorosłych o tym, od czego zacząć wspieranie sprawczości młodzieży, jego pierwsza część brzmiałaby mniej więcej tak:

• Krok 1: Określ cele, jakie chcesz osiągnąć z młodzieżą. Czy to jest pomysł na jednorazowy projekt, czy może trwałą zmianę, np. utworzenie stałej rady młodzieżowej? A może ma powstać doroczne młodzieżowe wydarzenie w lokalnym ośrodku kultury? Czego młodzież ma się nauczyć? Czego doświadczyć? To wszystko sprowadza się do prostego pytania, na które musisz znaleźć szczerą odpowiedź: po co?
• Krok 2: Pokaż swoją autentyczność i intencje. To fundament, na którym zaczyna się budowanie relacji z młodym człowiekiem. A bez relacji opartej na jasnych intencjach i poczuciu bezpieczeństwa nic dobrego się nie wydarzy. Dlatego otwarcie komunikuj, o co chodzi, jakie są cele, jakie są możliwości, i nie obiecuj rzeczy, których nie można zrealizować. Młodzi doskonale rozczytują dorosłych.
• Krok 3: Pytaj młodzież o zdanie. Nie wymyślaj przedsięwzięcia młodzieżowego bez młodzieży. Niby truizm, ale nie przestanę tego powtarzać. Czasami wystarczy uważnie słuchać, co młodzi mówią między sobą, ale niekiedy lepiej sprawdzi się ankieta. Gdy już usłyszysz głos młodzieży, określ, co jest możliwe do zrobienia. Szczerze poinformuj młodych ludzi o możliwościach. Konsultuj, włączaj ich do decyzji i do pracy, oddając przestrzeń i odpowiedzialność od samego początku. 
• Krok 4: Zadbaj o integrację i atmosferę. Jeśli masz grupę młodych, którzy się nie znają i nigdy ze sobą nie współpracowali, zorganizuj warsztaty, na których coś wspólnie przeżyją i poznają siebie. Zanim zaczną sami działać jako grupa, potrzebują wsparcia – najlepiej ze strony profesjonalnych trenerów. Bez poczucia wspólnoty i bezpieczeństwa w grupie młodzi ludzie niczego wspólnie nie zrealizują. 

Intuicja podpowiada mi, że schemat ten sprawdzi się zarówno w wielkim mieście, jak i w małej wiejskiej gminie, z perspektywy której dziś do Was piszę. A gdy pierwsze cztery kroki uda się już wykonać – będzie można z nadzieją przystąpić do dalszych działań. W nich najtrudniejsze będzie ciągłe balansowanie na granicy między wspieraniem młodzieży w podejmowaniu wyzwań a braniem odpowiedzialności na siebie. Najciekawsze zaś: godzenie się dorosłego na porażkę projektu - może zajmę się tym w jednym z kolejnych felietonów. Tymczasem trzymam
za Was kciuki!

Barbara Zamożniewicz – była uczestniczka programu Wolontariat Europejski, liderka społeczna. Od 20 lat działa na rzecz młodzieży i edukacji pozaformalnej. Radna miejska. W latach 2015–2019 Rzecznik Młodzieży przy Urzędzie Marszałkowskim Województwa Świętokrzyskiego.

Zainteresował Cię ten tekst?
Przejrzyj pełne wydanie Europy dla Aktywnych 3/2026: